AI die ziekteverzuim voorspelt: juridisch bijna altijd een no-go

Kort antwoord: AI die voorspelt wie binnenkort ziek of afwezig wordt, is een van de gevoeligste HR-toepassingen — en juridisch bijna altijd een no-go. Het raakt gezondheidsgegevens, bijzondere persoonsgegevens met een streng verbodregime (art. 9 AVG), en het risico op discriminatie van zieke of beperkte medewerkers is groot. Voor de meeste werkgevers luidt het eerlijke antwoord: niet doen.

Waarom het zo gevoelig is

Verzuim hangt samen met gezondheid, en gezondheidsgegevens vallen onder artikel 9 AVG: verwerking is in beginsel verboden, behoudens strikte uitzonderingen die in de gewone arbeidsrelatie vrijwel nooit gelden. Een werkgever mag bovendien niet naar de aard van een ziekte vragen; een model dat verzuim voorspelt, leidt feitelijk gezondheidsinformatie af die je niet eens mag hebben.

Het discriminatierisico

Een verzuimvoorspelling bestraft impliciet wie een chronische ziekte of beperking heeft. Wordt zo'n score gebruikt bij planning, beoordeling of contractverlenging, dan is dat discriminatie op grond van gezondheid of handicap — los van de AVG-overtreding. Het raakt ook het verbod op uitbuiting van kwetsbaarheid uit de AI Act.

De AI Act erbij

Stuurt de uitkomst beslissingen over medewerkers (inzet, beoordeling, verlenging), dan is het systeem hoog-risico — bovenop het AVG-probleem. En een "welzijns"- of "vitaliteits"-tool die feitelijk emoties of gezondheid afleidt, kan onder het emotieverbod vallen.

Wat wél mag

Geanonimiseerde, geaggregeerde analyse op organisatieniveau — bijvoorbeeld om werkdruk of veiligheidsrisico's te verbeteren — kan legitiem zijn, mits niet herleidbaar tot individuen en niet gebruikt voor besluiten over personen. De grens is hard: zodra het individueel en sturend wordt, kantelt het naar onrechtmatig.

Wat te doen

• Voorspel geen individueel verzuim — de AVG-grondslag ontbreekt vrijwel altijd.
• Gebruik geen verzuimscores bij planning, beoordeling of contractbeslissingen.
• Beperk je tot geaggregeerde, niet-herleidbare inzichten gericht op de oorzaken, niet op personen.
• Betrek de bedrijfsarts en de OR; verzuim is hun domein, met eigen waarborgen.

De verleiding is begrijpelijk — verzuim kost geld. Maar een algoritme dat voorspelt wie ziek wordt, verzamelt informatie die de wet beschermt en bestraft mensen voor hun gezondheid. Dat is precies wat de regels willen voorkomen.