Het Algoritmeregister voor de overheid

Kort antwoord: Het Algoritmeregister is een openbare, doorzoekbare website (algoritmes.overheid.nl) waarop Nederlandse overheidsorganisaties informatie publiceren over de algoritmen die zij gebruiken. Deelname is vrijwillig; op 9 september 2025 besloot staatssecretaris Van Marum dat een nationale wettelijke verplichting "niet opportuun" is. Overheidsorganisaties die hoog-risico AI-systemen inzetten, zijn wel verplicht die per 2 augustus 2026 te registreren in de Europese AI-database op grond van de EU AI-verordening (artikel 49 jo. artikel 71).

Het Algoritmeregister voor de overheid

Wat is het register? Het Algoritmeregister werd in december 2022 gelanceerd als centraal transparantie-instrument van de rijksoverheid. Overheidsorganisaties publiceren er informatie over de algoritmen die zij inzetten, zodat burgers, journalisten en toezichthouders kunnen zien hoe besluitvorming door automatische systemen plaatsvindt. Per 29 juni 2026 staan er 1.486 algoritmen in het register, verspreid over 149 pagina's.

Drie categorieën Het register hanteert drie zichtbare categorieën:

• Overige algoritmes: regelgebaseerde of statistische systemen met beperkte impact op individuele besluiten.
• Impactvolle algoritmes: systemen met rechtsgevolgen voor personen of die burgers classificeren voor gerichte dienstverlening.
• Hoog-risico AI-systeem: systemen die tevens kwalificeren als hoog-risico AI in de zin van de EU AI-verordening (Bijlage III).

Het register is breder dan de AI-verordening: niet alle algoritmen in het register zijn AI, en het gaat verder dan alleen Bijlage III-systemen.

Vrijwillig, maar met Europese verplichting in aantocht Registratie in het Nederlandse register is niet verplicht. Bij brief van 9 september 2025 informeerde staatssecretaris Eddie van Marum de Tweede Kamer dat een wettelijke verplichting niet opportuun is vanwege de benodigde capaciteit en een dure toezichtstructuur. In plaats daarvan zet het kabinet in op een auditeerbaar Algoritmekader en impact assessments (IAMA).

Parallel loopt de EU-verplichting. Op grond van artikel 49 jo. artikel 71 van de AI-verordening moeten aanbieders en overheidsorganisaties als afnemer hoog-risico AI-systemen (Bijlage III) registreren in de Europese database, beheerd door de Europese Commissie. Voor overheidsinstanties geldt deze verplichting vanaf 2 augustus 2026.

Relatie tot toezicht De Autoriteit Persoonsgegevens is in Nederland aangewezen als markttoezichthouder voor de AI-verordening. Zij controleert onder meer of overheidsorganisaties hoog-risico AI-systemen correct hebben geregistreerd in de Europese database. Het Nederlandse Algoritmeregister valt buiten dit wettelijk toezichtregime, maar kan dienen als praktisch startpunt voor de EU-registratieplicht.