Emotieherkenning op het werk: het verbod dat nu al geldt

Kort antwoord: Sinds 2 februari 2025 is het verboden om met AI de emoties van werknemers of studenten af te leiden — op de werkvloer en in het onderwijs. Dat raakt camera-analyse van gezichtsuitdrukkingen, stemanalyse op stress of betrokkenheid, en "sentiment"-scoring tijdens werk of sollicitatiegesprekken. Er is één smalle uitzondering: medische of veiligheidsdoelen. Het verbod staat in artikel 5, de zwaarste categorie van de AI Act.

Wat precies verboden is

Het verbod betreft AI-systemen die emoties of intenties van een persoon afleiden in de context van werk of onderwijs. Concrete voorbeelden die eronder vallen:

• gezichtsanalyse tijdens een (video)sollicitatiegesprek om "enthousiasme", "eerlijkheid" of "geschiktheid" te scoren;
• stem- of toonanalyse in een callcenter om de gemoedstoestand van medewerkers te meten;
• camera's die betrokkenheid of vermoeidheid op de werkvloer of in de klas inschatten.

Het gaat om het afleiden van een innerlijke staat. Het simpel detecteren van een fysieke uitdrukking zonder daar een emotie aan te koppelen, valt er strikt genomen buiten — maar de grens is dun.

De smalle uitzondering

Toegestaan is emotieherkenning uitsluitend voor medische of veiligheidsdoeleinden — bijvoorbeeld een systeem dat slaperigheid van een buschauffeur detecteert ter voorkoming van ongelukken. De uitzondering is bewust eng: welzijnsmonitoring die in feite functioneren of productiviteit meet, valt volgens de richtsnoeren van de Commissie gewoon onder het verbod.

Waarom dit voor HR scherp ligt

Veel moderne wervings- en monitoringtools beloven precies wat verboden is: "soft skills uit videobeelden", "engagement-scores", "stressdetectie". Een werkgever die zo'n functie inzet, overtreedt de hardste bepaling van de AI Act — met de hoogste boetecategorie (tot 35 miljoen euro of 7% van de wereldwijde omzet). En anders dan bij hoog-risico hoeft er geen classificatie te worden vastgesteld: het verbod is direct handhaafbaar.

Wat te doen

• Screen je wervings- en monitoringtools op emotie-, sentiment- of "soft skill"-analyse uit beeld of geluid.
• Schakel die functies uit of vervang de tool — ook als de leverancier ze als optioneel aanbiedt.
• Let op de proxy: "betrokkenheids-" of "welzijns"-scores die feitelijk emoties afleiden, vallen er ook onder.
• Twijfel je? Behandel het als verboden tot het tegendeel is onderbouwd; de richtsnoeren van 4 februari 2025 zijn het toetsingskader.

Biometrie en emotie-AI zijn de meest verleidelijke en de meest riskante HR-toepassingen. Hier geldt geen "mits zorgvuldig" — hier geldt: niet doen.