AI en minderjarigen: extra bescherming onder AI Act, AVG en DSA

Kort antwoord: Als je AI inzet die kinderen kan bereiken, gelden er strengere regels uit drie kaders tegelijk. De AI Act verbiedt systemen die kinderen manipuleren of hun kwetsbaarheid wegens leeftijd uitbuiten (artikel 5). De AVG eist extra zorgvuldigheid bij toestemming en profilering van kinderen. De DSA verbiedt online platforms om advertenties te tonen op basis van profilering van minderjarigen.

AI Act: verboden manipulatie en uitbuiting

Artikel 5 van de AI Act noemt minderjarigen niet bij naam, maar beschermt hen op twee manieren. Het verbiedt AI die met subliminale of manipulatieve technieken het gedrag wezenlijk verstoort, en het verbiedt systemen die de kwetsbaarheid van een groep uitbuiten — uitdrukkelijk óók kwetsbaarheid die voortkomt uit leeftijd.

Een AI-speelgoed dat een kind aanzet tot gevaarlijk gedrag, of een aanbevelingssysteem dat doelbewust de onervarenheid van kinderen exploiteert, valt daarmee in de zone van verboden praktijken. Dit verbod geldt sinds februari 2025.

AVG: kinderen verdienen specifieke bescherming

De AVG bestempelt kinderen als bijzonder kwetsbare betrokkenen. Drie punten zijn voor AI cruciaal:

• Toestemming. Voor diensten gericht op kinderen geldt vaak toestemming van een ouder; lidstaten zetten de leeftijdsgrens tussen 13 en 16 jaar.
• Profilering. Geautomatiseerde besluitvorming en profilering van kinderen vragen om extra terughoudendheid en duidelijke uitleg.
• Transparantie. Informatie moet in begrijpelijke taal worden gegeven, afgestemd op het kind.

Wie AI traint of inzet op data van kinderen, moet de rechtsgrond en de proportionaliteit dus scherper kunnen verantwoorden dan bij volwassenen.

DSA: geen profileringsadvertenties

De Digital Services Act voegt een hard verbod toe: online platforms mogen geen advertenties tonen die gebaseerd zijn op profilering wanneer zij met redelijke zekerheid weten dat de gebruiker minderjarig is (artikel 28). Aanbevelings- en advertentie-AI moet daarop worden ingericht.

Tegelijk mag dat verbod geen aanleiding zijn om méér data van kinderen te verzamelen voor leeftijdsverificatie dan strikt nodig — een spanning die met de AVG moet worden gewogen.

Samenloop met andere thema's

Bescherming van kinderen raakt aan bredere vraagstukken zoals toegankelijkheid en aan de algemene transparantieplichten bij interactie met AI. Een chatbot voor jongeren moet bijvoorbeeld duidelijk maken dat het om AI gaat.

Wat te doen

• Breng leeftijdsbereik in kaart: kan je AI-toepassing kinderen bereiken, ook onbedoeld?
• Toets aan artikel 5: vermijd elk ontwerp dat kinderen manipuleert of hun leeftijdsgebonden kwetsbaarheid uitbuit.
• Regel toestemming en transparantie conform de AVG, in kindvriendelijke taal.
• Schakel profileringsadvertenties uit voor (vermoedelijk) minderjarige gebruikers.
• Minimaliseer leeftijdsverificatie: verzamel niet meer data dan strikt nodig.

Bij twijfel over de exacte classificatie helpt het stand van AI-regulering-overzicht om te bepalen welk kader leidend is.