Vietnam neemt als eerste in Zuidoost-Azië een zelfstandige AI-wet aan

Tot voor kort tekende de kaart van bindende AI-wetgeving in Azië maar één horizontale wet: de AI-basiswet van Zuid-Korea. Op 1 maart 2026 kwam daar een tweede bij. Vietnams Wet op kunstmatige intelligentie (Wet nr. 134/2025/QH15), op 10 december 2025 aangenomen door de Nationale Vergadering, is de eerste zelfstandige, horizontale AI-wet van Zuidoost-Azië. Anders dan Korea, dat bevordering vooropstelt en sancties uitstelt, en anders dan China, dat zijn bindende regels sectoraal houdt, leent Vietnam de risicogebaseerde grammatica van de EU-verordening — maar met verplichtingen die vanaf de inwerkingtreding gelden.

Een horizontale wet met een risicogebaseerde kern

De wet telt acht hoofdstukken en 35 artikelen en regelt het onderzoek, de ontwikkeling, het aanbieden, het inzetten en het gebruik van AI-systemen door zowel Vietnamese als buitenlandse partijen in Vietnam. Activiteiten die uitsluitend de landsverdediging, de staatsveiligheid en cryptografie dienen vallen er, blijkens artikel 1, buiten.

De kern is een classificatie in drie niveaus (artikel 9): hoogrisico-systemen die aanzienlijke schade kunnen toebrengen aan leven, gezondheid en rechtmatige belangen; middelhoog-risico-systemen die gebruikers kunnen verwarren, beïnvloeden of manipuleren; en laagrisico-systemen die buiten beide vallen. Opvallend is wat er níet is: anders dan de EU kent Vietnam geen aparte categorie "onaanvaardbaar risico". In plaats daarvan somt artikel 7 verboden handelingen op die losstaan van de risico-indeling — AI inzetten voor onrechtmatige doelen, vervalste elementen of nabootsingen van echte personen maken om te misleiden, kwetsbaarheden van kwetsbare groepen (kinderen, ouderen, personen met een beperking) uitbuiten, of content genereren die de nationale veiligheid en de openbare orde ernstig in gevaar brengt.

Wat aanbieders van hoogrisicosystemen moeten doen

Voor hoogrisicosystemen gelden verplichtingen die een Europese lezer zal herkennen: risicobeheer over de hele levenscyclus, mechanismen voor menselijk toezicht, technische documentatie, en een conformiteitsbeoordeling vooraf voor de systemen op een door de premier vast te stellen lijst. Aanbieders moeten hun systemen zelf classificeren en middelhoog- en hoogrisicosystemen vóór de inzet melden bij het Ministerie van Wetenschap en Technologie, en zich registreren in een nationale AI-databank. Incidenten met ernstige schade moeten worden gemeld via het voorgeschreven informatiesysteem.

De wet reikt over de grens: buitenlandse aanbieders van hoogrisicosystemen die onder de beoordeling vooraf vallen, moeten een commerciële vestiging hebben of een gemachtigde aanwijzen; andere hoogrisico-aanbieders moeten ten minste een rechtsgeldig lokaal contactpunt aanhouden. Bestaande systemen krijgen een overgangstermijn van twaalf tot achttien maanden, afhankelijk van de sector (achttien voor financiën, zorg en onderwijs).

Markering van synthetische content

Artikel 11 verplicht dat door AI gegenereerde audio, beeld en video in een machineleesbaar formaat worden gemarkeerd, met een duidelijke kennisgeving wanneer de content verwarring kan wekken over de echtheid van gebeurtenissen of personen. Daarmee komt Vietnam op hetzelfde probleem af als de transparantieplichten van artikel 50 van de EU en de Chinese markeringsregels — herkenbaarheid van synthetische media — vanuit opnieuw een eigen regulatoire traditie.

Het uitvoeringsdecreet maakt het werkbaar

Een wet zonder uitvoeringsregels blijft een raamwerk. Decreet 142/2026/ND-CP, uitgevaardigd op 30 april 2026 en van kracht sinds 1 mei 2026, vult de mechaniek in: het bevestigt de drie risiconiveaus, richt een éénloket-AI-portaal en de nationale AI-databank onder het Ministerie van Wetenschap en Technologie in, en stelt meldtermijnen vast — binnen 72 uur voor spoedeisende incidenten en binnen vijf werkdagen voor de overige. De boetebepalingen zelf (artikel 29 van de wet voorziet in bestuurlijke, civiele en mogelijk strafrechtelijke aansprakelijkheid) krijgen hun bedragen via afzonderlijke sanctieregels.

Een vierde accent op de mondiale kaart

Vietnam bevestigt dat de risicogebaseerde vorm van de EU zich verspreidt, maar niet zonder lokale inkleuring. Waar de EU horizontaal en bindend reguleert, Korea de horizontale vorm met bevordering vooropstelt en China zijn bindende regels verticaal houdt, kiest Vietnam voor een bindende risicogebaseerde wet met een uitgesproken innovatiebevorderende laag — sandboxes, financiering en het beginsel dat de mens de uiteindelijke beslisser blijft. Voor organisaties die over jurisdicties heen leveren is dit opnieuw de les uit onze Azië-Pacific-vergelijking en de analyse van internationale AI-governance: de doelen convergeren — veiligheid, transparantie, verantwoording — maar de instrumenten, drempels en handhavingsroutes moeten per rechtsorde op hun eigen voorwaarden worden gelezen.