AI-regulering in Brazilië: de aanpak in het kort

Kort antwoord: Brazilië heeft nog geen geldende AI-wet, maar werkt aan een horizontaal, risicogebaseerd kader: wetsvoorstel PL 2338/2023. De Senaat nam de tekst op 10 december 2024 aan; sinds 17 maart 2025 ligt hij ter behandeling bij de Kamer van Afgevaardigden. Pas na aanvaarding door de Kamer en bekrachtiging kan de wet in werking treden.

Een horizontaal raamwerk naar Europees model

PL 2338/2023 is ingediend door senator Rodrigo Pacheco, de toenmalige voorzitter van de Senaat. Anders dan verticale, sectorale benaderingen kiest Brazilië voor een horizontale wet: één raamwerk dat de ontwikkeling en het gebruik van AI-systemen breed regelt. De aangenomen tekst is een herziene versie (substitutivo) onder leiding van rapporteur senator Eduardo Gomes. Met de goedkeuring van PL 2338/2023 zijn diverse oudere voorstellen — waaronder PL 21/2020 en PL 5051/2019 — terzijde geschoven, zodat dit voorstel de centrale regulatoire lijn wordt.

In structuur leunt het voorstel herkenbaar op de EU-aanpak: een combinatie van grondrechtenbescherming, een risicogebaseerde indeling en verplichtingen die zwaarder worden naarmate het toepassingsrisico stijgt.

Risicogebaseerde indeling

De kern is een classificatie naar risico. Het voorstel onderscheidt toepassingen met een excessief risico, die in beginsel verboden zijn, en hoogrisico-toepassingen, die zijn toegestaan onder strengere voorwaarden zoals governance, documentatie en menselijk toezicht. Deze gelaagdheid loopt parallel aan de logica van de EU-verordening, waar verboden praktijken en hoogrisico-verplichtingen eveneens de twee zwaarste categorieën vormen. Voor de precieze afbakening van categorieën, drempels en uitzonderingen is de officiële voorstel­tekst leidend; die kan tijdens de behandeling in de Kamer nog wijzigen.

Toezicht en wat dit betekent voor organisaties

Het voorstel voorziet in een toezichtstructuur voor de naleving van de regels. De precieze institutionele vormgeving — welke autoriteit coördineert en hoe het toezicht is verdeeld — behoort tot de onderdelen die in het wetgevingsproces nog kunnen worden aangescherpt en moet daarom uit de actuele officiële tekst worden gelezen, niet uit eerdere versies.

Voor organisaties die in of naar Brazilië leveren is de belangrijkste les dat de status wetsvoorstel is: er gelden nog geen bindende AI-verplichtingen onder dit kader, en de definitieve tekst kan afwijken van de Senaatsversie. Wel tekent zich af dat Brazilië de risicogebaseerde grammatica van de EU overneemt — een patroon dat ook elders in opkomende jurisdicties zichtbaar is. Wie nu al vooruit wil werken, kan de eigen AI-toepassingen alvast langs een risico-indeling leggen; de instrumenten, drempels en handhavingsroutes moeten per rechtsorde op hun eigen voorwaarden worden gelezen.

Lees ook: Internationale AI-governance. Doe de scan.