Valt mijn route-optimalisatie-AI onder de AI Act?

Kort antwoord: Meestal niet. Een AI die uitsluitend routes, ritvolgorde of leveringen optimaliseert om kosten, tijd of brandstof te besparen, staat niet op de hoogrisicolijst van bijlage III. Zodra dezelfde AI ingrijpt in de arbeidssituatie van werknemers — wie welke rit krijgt, taaktoewijzing of het sturen van prestaties — kantelt de classificatie naar hoog-risico.

Waarom route-optimalisatie meestal buiten hoog-risico valt

De AI Act (Verordening (EU) 2024/1689) hanteert een risicogebaseerde aanpak. Een AI-systeem is alleen hoog-risico als het op de lijst van bijlage III staat of als veiligheidscomponent in een gereguleerd product valt (bijlage I). Een systeem dat zuiver operationeel is — het rekent de efficiëntste volgorde van stops uit, plant voertuigladingen of voorspelt aankomsttijden — raakt geen van de categorieën in bijlage III. Het neemt geen besluiten over personen, kredietwaardigheid, toegang tot diensten of arbeidsrelaties. Voor zulke systemen gelden de zware hoogrisicoverplichtingen (risicobeheersysteem, technische documentatie, conformiteitsbeoordeling) niet.

Wanneer kantelt het wél naar hoog-risico?

De grens ligt bij de impact op mensen, niet bij de productnaam. Bijlage III, punt 4, merkt AI voor arbeidsgerelateerde besluiten aan als hoog-risico: systemen die worden ingezet bij taaktoewijzing op basis van individueel gedrag of persoonskenmerken, of bij het monitoren en sturen van werkprestaties. Een route-optimalisator die ook automatisch bepaalt wélke chauffeur welke rit rijdt, of die de prestaties van individuele chauffeurs scoort en aanstuurt, raakt deze categorie direct. De feitelijke werking en de gevolgen voor individuele werknemers zijn bepalend. Een tool die routes berekent en de toewijzing aan een menselijke planner overlaat, blijft eerder buiten de hoogrisicocategorie.

Wat geldt er hoe dan ook?

Ook als uw systeem geen hoog-risico is, gelden enkele plichten. De AI-geletterdheidsplicht (artikel 4) is van kracht sinds 2 februari 2025: iedereen die AI inzet, moet voldoende begrip hebben van hoe het systeem werkt en wat de grenzen zijn. Verboden praktijken (artikel 5) gelden eveneens al — denk aan emotieherkenning op de werkvloer. Voor systemen die wél hoog-risico zijn, waren de bijlage III-verplichtingen voorzien voor 2 augustus 2026, maar deze verschuiven via de Digital Omnibus naar 2 december 2027. Een conservatieve werkwijze is om de feitelijke functies van uw systeem te documenteren, zodat u de classificatie kunt onderbouwen.

Lees ook: AI Act: de tijdlijn van verplichtingen. Doe de scan.