AI voor dynamische prijszetting van vracht: wat zegt de AI Act?

Kort antwoord: AI die vrachttarieven dynamisch berekent op basis van vraag, capaciteit, brandstofkosten of seizoen, staat niet als zelfstandige categorie op de hoogrisicolijst van bijlage III. Het is een commerciële, business-to-business toepassing. Wel gelden de AI-geletterdheidsplicht en, afhankelijk van de inzet, transparantieverplichtingen. De classificatie kan kantelen wanneer het systeem ingrijpt in besluiten over personen.

Waarom dynamische vrachtprijzen meestal buiten hoog-risico vallen

De AI Act (Verordening (EU) 2024/1689) hanteert een risicogebaseerde aanpak. Een AI-systeem is alleen hoog-risico als het op de lijst van bijlage III staat of als veiligheidscomponent in een gereguleerd product valt (bijlage I). Een prijszettingssysteem dat tarieven voor vrachtvervoer berekent tussen zakelijke partijen — verladers, expediteurs en vervoerders — raakt geen van de categorieën in bijlage III. Het neemt geen besluiten over toegang tot essentiële diensten voor natuurlijke personen, kredietwaardigheid van consumenten, werving of arbeidsrelaties. Voor zuiver commerciële B2B-prijszetting gelden de zware hoogrisicoverplichtingen (risicobeheersysteem, technische documentatie, conformiteitsbeoordeling) daarom niet. Let op: de AI Act regelt productveiligheid en grondrechten, niet de mededinging. Concurrentieregels en het verbod op prijsafspraken vallen onder het mededingingsrecht en blijven onverkort van toepassing, los van de AI Act.

Wanneer kan het wél kantelen naar hoog-risico?

De grens ligt bij de impact op personen, niet bij de toepassingsnaam. Bijlage III noemt onder meer AI die de kredietwaardigheid van natuurlijke personen beoordeelt of die de toegang tot essentiële particuliere diensten bepaalt. Richt een prijssysteem zich op individuele consumenten en bepaalt het feitelijk hun toegang tot of voorwaarden van een dienst, dan moet per geval worden getoetst of een bijlage III-categorie wordt geraakt. Ook artikel 5 (verboden praktijken) is relevant: AI mag geen manipulatieve technieken gebruiken die het gedrag van personen wezenlijk verstoren. Voor B2B-vrachtprijszetting tussen ondernemingen spelen deze categorieën doorgaans niet, maar de feitelijke werking en de gevolgen voor individuen zijn bepalend, niet de naam van het product.

Welke verplichtingen gelden hoe dan ook?

Ook als uw prijssysteem geen hoog-risico is, gelden enkele plichten. De AI-geletterdheidsplicht (artikel 4) is van kracht sinds 2 februari 2025: iedereen die AI inzet, moet voldoende begrip hebben van hoe het systeem werkt en wat de grenzen zijn. Daarnaast kan de transparantieplicht van artikel 50 spelen wanneer mensen rechtstreeks met een AI-systeem communiceren of wanneer content door AI wordt gegenereerd; bij een prijscalculatie op de achtergrond is dat doorgaans niet aan de orde, maar bij een klantgerichte chat- of offertebot wel. Een conservatieve werkwijze is om de feitelijke functies van uw systeem te documenteren — welke data het gebruikt, welke beslissingen het neemt en op wie die effect hebben — zodat u de classificatie kunt onderbouwen.

Lees ook: AI Act: de tijdlijn van verplichtingen. Doe de scan.