De GPAI-gedragscode (Code of Practice): wat staat erin en voor wie?

Kort antwoord: De Code of Practice voor AI voor algemene doeleinden (GPAI) is een vrijwillige gedragscode, gefaciliteerd door het AI Office op basis van artikel 56 van de AI-verordening. Aanbieders van GPAI-modellen kunnen er hun naleving van de wettelijke verplichtingen mee aantonen. De code is dus geen extra verplichting, maar een nalevingsroute.

Wat het is — en wat het niet is

De AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689) legt aanbieders van GPAI-modellen verplichtingen op. De Code of Practice is een hulpmiddel om die na te leven, niet een aparte wet. Artikel 56 geeft het AI Office de taak om zulke gedragscodes te faciliteren, samen met de sector en andere belanghebbenden.

Vrijwillig, maar nuttig. Ondertekenen is niet verplicht. Wie de code volgt, krijgt wel een aangenomen vermoeden van naleving en meer rechtszekerheid. Aanbieders die de code níét volgen, moeten op een andere manier aantonen dat zij aan dezelfde wettelijke eisen voldoen.

Niet hetzelfde als de markeringscode. Verwar deze GPAI-code niet met de aparte gedragscode rond het herkenbaar markeren van AI-gegenereerde of -bewerkte content (gekoppeld aan de transparantieplichten voor aanbieders en gebruikers van AI-systemen). Dat is een ander instrument, voor een ander doel.

De drie hoofdstukken

De code is opgebouwd uit drie onderdelen, die aansluiten op de wettelijke plichten:

• Transparantie en documentatie. Ondersteunt de plichten uit artikel 53: technische documentatie, informatie aan downstream-aanbieders en een publieke samenvatting van de gebruikte trainingsdata.
• Auteursrecht. Helpt aanbieders een beleid op te zetten dat het EU-auteursrecht respecteert, inclusief het naleven van voorbehouden tegen tekst- en datamining.
• Veiligheid en beveiliging. Richt zich op aanbieders van modellen met systeemrisico en ondersteunt de aanvullende plichten uit artikel 55, zoals risicobeoordeling, mitigatie en incidentrapportage.

De eerste twee hoofdstukken zijn relevant voor álle GPAI-aanbieders; het derde alleen voor modellen die als systeemrisico worden aangemerkt.

Voor wie is dit relevant?

Als je GPAI aanbiedt — dus een model ontwikkelt en op de markt brengt — is de code direct relevant. Hij geeft een concrete, gestructureerde manier om aan artikel 53 (en bij systeemrisico artikel 55) te voldoen, en om dat aantoonbaar te maken richting het AI Office.

Als je GPAI inkoopt — dus een bestaand model gebruikt — heb je de code niet zelf te ondertekenen. Wél is het verstandig te weten of jouw leverancier hem volgt: dat zegt iets over de documentatie, het auteursrechtbeleid en de risicobeheersing waarop je als afnemer mag steunen. Vraag er bij inkoop naar en leg het waar nodig contractueel vast.

Lees ook: De AI Act-tijdlijn van verplichtingen. Doe de scan.