De Europese gezondheidsdataruimte (EHDS): wat verandert er voor de zorg?
Vastgesteld 2026-06-20 · ≈ 1 min lezen · 
redactie Dirk Baaijen
De EHDS geeft burgers toegang tot en controle over hun elektronische gezondheidsgegevens en maakt grensoverschrijdende uitwisseling mogelijk (primair gebruik), én regelt hergebruik van gezondheidsdata voor onderzoek en beleid via toegangsinstanties (secundair gebruik). Toepassing is gefaseerd.
Kort antwoord: De Europese gezondheidsdataruimte (EHDS) is een EU-verordening die twee dingen regelt. Bij primair gebruik krijgen burgers toegang tot en controle over hun eigen elektronische gezondheidsgegevens, en kunnen die grensoverschrijdend worden gedeeld voor zorgverlening. Bij secundair gebruik kunnen gezondheidsgegevens — onder strikte waarborgen — worden hergebruikt voor onderzoek, innovatie en beleid, via aangewezen toegangsinstanties. De toepassing is gefaseerd.
Primair gebruik: de patiënt aan het stuur
De EHDS verplicht dat mensen hun elektronische gezondheidsgegevens (zoals samenvattingen, recepten, beelden, labuitslagen) kunnen inzien, aanvullen en delen — ook over de grens, via Europese infrastructuur. Systemen voor elektronische patiëntendossiers (EPD's) moeten aan interoperabiliteits- en beveiligingseisen voldoen. Voor zorgaanbieders betekent dit aanpassingen aan systemen en processen.
Secundair gebruik: data voor onderzoek en beleid
Daarnaast opent de EHDS gezondheidsdata voor hergebruik: onderzoekers, innovators en beleidsmakers kunnen via toegangsinstanties voor gezondheidsgegevens toegang vragen tot (doorgaans gepseudonimiseerde of geanonimiseerde) data, onder voorwaarden en toezicht. Dit is bedoeld om onderzoek en — relevant voor zorg-AI — de ontwikkeling van betrouwbare medische AI te ondersteunen, met behoud van privacy.
Hoe het samenhangt met andere regels
De EHDS staat niet op zichzelf. Het bouwt voort op de AVG (gezondheidsdata is bijzondere persoonsgegevens), sluit aan op de Data Act voor datadeling, en raakt de AI Act waar gezondheidsdata wordt gebruikt om medische AI te trainen. Zie ook AI in de zorg.
Wat te doen
- Breng je gegevensstromen in kaart: welke gezondheidsdata heb je, in welke systemen, en voldoen die aan de interoperabiliteitseisen?
- Bereid primair gebruik voor: toegang en overdraagbaarheid voor patiënten.
- Beoordeel secundair gebruik: wil je data delen of juist gebruiken voor onderzoek/AI, langs de toegangsinstantie.
- Houd de gefaseerde data in de gaten en stem af met je AVG-grondslag en DPIA.
De EHDS maakt gezondheidsdata beter beschikbaar én beter beschermd — en wordt daarmee de ruggengraat onder betrouwbare zorg-AI in Europa.
Bronnen
- https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/327/oj
Verordening (EU) 2025/327 (European Health Data Space): primair en secundair gebruik van elektronische gezondheidsgegevens. - https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj
Algemene verordening gegevensbescherming (AVG): de EHDS bouwt voort op en vult de AVG aan voor gezondheidsdata.
Lees ook
EHDS: de Europese gezondheidsdataruimte
Verordening (EU) 2025/327 geeft EU-burgers directe rechten op hun gezondheidsgegevens en opent die gegevens gecontroleerd voor onderzoek en innovatie via twee gescheiden pijlers.
AI die ziekteverzuim voorspelt: juridisch bijna altijd een no-go
AI die voorspelt welke medewerkers ziek of afwezig worden, raakt gezondheidsgegevens — bijzondere persoonsgegevens met een streng verbodregime (art. 9 AVG). Het risico op discriminatie van zieke of beperkte werknemers is groot. In de meeste gevallen is zulke predictie niet rechtmatig.
Data Act: cloud-overstap en switching
De Data Act verplicht cloudaanbieders om klanten drempelvrij van dienst te laten wisselen en verbiedt switchkosten per 12 januari 2027.