Data Act: cloud-overstap en switching

Kort antwoord: De Data Act (Verordening (EU) 2023/2854) legt cloudaanbieders concrete verplichtingen op om overstap naar een andere provider te faciliteren. Commerciële, technische en contractuele drempels zijn verboden. Switchkosten zijn tot 12 januari 2027 beperkt tot de werkelijke directe kosten; daarna zijn ze in principe volledig verboden.

Toepassingsgebied en inwerkingtreding

De Data Act trad in werking op 11 januari 2024 en is van toepassing vanaf 12 september 2025. Hoofdstuk VI (artikelen 23–30) bevat de switchverplichtingen voor aanbieders van gegevensverwerkingsdiensten. Dat begrip omvat cloud- en edge-computingdiensten op alle lagen: infrastructuur (IaaS), platform (PaaS), software (SaaS), opslag en databases, ongeacht de vestigingsplaats van de aanbieder, zolang de klant in de EU gevestigd is.

Verplichtingen voor aanbieders (artikelen 23–26 en 30)

Artikel 23 verplicht aanbieders alle commerciële, technische, contractuele en organisatorische belemmeringen te verwijderen die klanten hinderen bij het: opzeggen van het contract, afsluiten van een contract bij een andere aanbieder, exporteren van data en digitale assets, bereiken van functionele equivalentie bij de nieuwe dienst, en — waar technisch haalbaar — ontkoppelen van afzonderlijke diensten.

Artikel 25 stelt maximale proceduretermijnen vast. De opzegtermijn bedraagt ten hoogste twee maanden. Na afloop begint een overgangsperiode van maximaal 30 kalenderdagen, die in uitzonderlijke gevallen op verzoek van de klant verlengd kan worden tot zeven maanden. Na de overgangsperiode geldt een minimale dataterughaaltermijn van 30 kalenderdagen. Tijdens de overstap moet de aanbieder bedrijfscontinuïteit garanderen, redelijke assistentie verlenen en een hoog beveiligingsniveau handhaven.

Artikel 26 verplicht aanbieders om op hun website duidelijke informatie te publiceren over beschikbare switchprocedures, ondersteunde formaten en bekende technische beperkingen, inclusief een actueel register met datastructuren en open interoperabiliteitsspecificaties.

Artikel 30 regelt de technische kant: aanbieders moeten open interfaces beschikbaar stellen, data exporteren in een gestructureerd, gangbaar en machineleesbaar formaat, en binnen 12 maanden na publicatie voldoen aan geharmoniseerde interoperabiliteitsstandaarden.

Switchkosten: overgangsregeling (artikel 29)

Tot en met 11 januari 2027 zijn switchkosten toegestaan, maar uitsluitend ter dekking van de directe kosten die de aanbieder maakt bij de overstap. Vanaf 12 januari 2027 zijn switchkosten in beginsel volledig verboden. Kosten voor aanvullende diensten die verder gaan dan de minimumeisen van de verordening — zoals versnelde dataconversie naar een specifiek formaat — mogen in rekening blijven worden gebracht. Vroegtijdig-beëindigingsvergoedingen vallen buiten dit verbod.

Handhaving

Lidstaten wijzen bevoegde autoriteiten aan die klachten behandelen en sancties opleggen. De hoogte van boetes wordt bepaald door de nationale wetgeving. In Nederland is de Autoriteit Consument en Markt (ACM) aangewezen als toezichthouder voor de Data Act.