Wat riskeer ik bij niet-naleving van de Data Act?
Vastgesteld 2026-06-14 · ≈ 1 min lezen · 
redactie Dirk Baaijen
De Data Act geldt sinds 12 sep 2025. Bij niet-naleving riskeert u civiele claims, oneerlijke contractbedingen die niet bindend zijn, en bij persoonsgegevens ook AVG-handhaving. Vanaf 12 sep 2026 geldt de ontwerpverplichting.
Kort antwoord: De Data Act is van toepassing sinds 12 september 2025. Wie zich niet houdt aan de regels over toegang tot en deling van data van connected producten loopt het risico op civiele aanspraken, op contractbedingen die juridisch niet bindend blijken, en op AVG-handhaving wanneer het om persoonsgegevens gaat.
Wat de Data Act van u vraagt
Verordening (EU) 2023/2854 (de Data Act) regelt de toegang tot en het delen van data die ontstaan bij connected producten en gerelateerde diensten. In transport en logistiek gaat dit bijvoorbeeld om telematica, sensordata en gegevens uit voertuigen, trailers en apparatuur. De gebruiker, dat is de eigenaar, huurder of lessee van het product, heeft recht op toegang tot die data en mag deze laten delen met derden.
Het delen van data moet gebeuren onder FRAND-voorwaarden: fair, reasonable and non-discriminatory. Daarnaast verbiedt de verordening oneerlijke contractbedingen die eenzijdig worden opgelegd, en maakt zij het overstappen tussen clouddiensten eenvoudiger.
Wat u riskeert bij niet-naleving
De handhaving van de Data Act ligt bij de lidstaten, die bevoegde autoriteiten aanwijzen. Wie weigert data toegankelijk te maken of te delen, kan worden geconfronteerd met afdwinging van die verplichting en met civiele claims van benadeelde partijen. Oneerlijke of verboden contractbedingen zijn niet bindend: u kunt zich er dan niet op beroepen, ook al staan ze in uw overeenkomst.
Bevat de gedeelde data persoonsgegevens, dan geldt naast de Data Act ook de AVG. Een overtreding kan dan tegelijk leiden tot toezicht en sancties op grond van de privacyregels.
Wat er nog aankomt
Vanaf 12 september 2026 geldt een ontwerpverplichting: nieuwe connected producten en gerelateerde diensten moeten zo worden ontworpen dat data standaard, eenvoudig en veilig toegankelijk is voor de gebruiker. Wie nu inkoopt of ontwikkelt, doet er verstandig aan deze eis al mee te nemen om latere aanpassingen te voorkomen.
Lees het hoofddossier: Data Act voor transport & logistiek. Of doe de Transport & Logistiek-scan.
Bronnen
- https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/2854/oj
Verordening (EU) 2023/2854 (Data Act); van toepassing sinds 12 september 2025.
Lees ook
Data Act vs AVG: wat als mijn data persoonsgegevens bevat?
Bevat data van uw connected product persoonsgegevens, dan gelden Data Act en AVG naast elkaar. De Data Act regelt toegang en deling; de AVG bepaalt de grondslag en bescherming van persoonsgegevens.
Data Act: welke vergoeding mag ik vragen voor het delen van data (FRAND)?
Moet je data delen onder de Data Act? Dan mag je een redelijke vergoeding vragen op basis van je kosten plus een redelijke marge. Voor mkb en non-profit: alleen de directe kosten. Voorwaarden moeten eerlijk en niet-discriminerend (FRAND) zijn.
Wie is datahouder en wie is gebruiker onder de Data Act?
De gebruiker is de eigenaar, huurder of lessee van een connected product; de datahouder is de partij die over de data uit dat product en de gerelateerde dienst beschikt. Wat dat onderscheid betekent voor transport en logistiek.