Wie is datahouder en wie is gebruiker onder de Data Act?
Vastgesteld 2026-06-14 · ≈ 1 min lezen · 
redactie Dirk Baaijen
De gebruiker is de eigenaar, huurder of lessee van een connected product; de datahouder is de partij die over de data uit dat product en de gerelateerde dienst beschikt. Wat dat onderscheid betekent voor transport en logistiek.
Kort antwoord: De gebruiker is de eigenaar, huurder of lessee van een connected product; de datahouder is de partij die over de data uit dat product en de gerelateerde dienst beschikt en die feitelijk kan delen.
De Data Act (Verordening (EU) 2023/2854) is van toepassing sinds 12 september 2025 en regelt de toegang tot en het delen van data van connected producten en gerelateerde diensten. Het hele systeem draait om twee rollen. Wie welke rol heeft, bepaalt wie iets mag vragen en wie iets moet leveren.
De gebruiker
De gebruiker is degene die het product gebruikt: de eigenaar, de huurder of de lessee. In transport en logistiek is dat bijvoorbeeld de transportonderneming die een vrachtwagen, trailer of machine in eigendom heeft of least. De gebruiker heeft het recht op toegang tot de data die het product genereert, en kan vragen die data te laten delen met een derde partij naar keuze.
De datahouder
De datahouder is de partij die over de productdata en de gegevens van de gerelateerde dienst beschikt en die deze kan ontsluiten — vaak de fabrikant of de aanbieder van de telematica- of clouddienst. De datahouder moet de data op verzoek beschikbaar stellen, op FRAND-voorwaarden (fair, reasonable and non-discriminatory). Daarnaast geldt een verbod op oneerlijke contractbedingen en moet cloudswitching makkelijker worden gemaakt.
Waarom het onderscheid telt
De rol bepaalt uw rechten en plichten. Vraagt u als gebruiker data op, of moet u als datahouder leveren? Eén partij kan beide rollen vervullen. Voor nieuwe producten geldt bovendien vanaf 12 september 2026 een ontwerpverplichting: producten moeten zo worden ontworpen dat de data toegankelijk is. Bevat de data persoonsgegevens, dan geldt naast de Data Act ook de AVG.
Lees het hoofddossier: De Data Act voor transport en logistiek. Of doe de Transport & Logistiek-scan.
Bronnen
- https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/2854/oj
Verordening (EU) 2023/2854 (Data Act); van toepassing sinds 12 september 2025.
Lees ook
Data Act bij leasevoertuigen: wie is de "gebruiker" van de data?
Onder de Data Act is de gebruiker degene die het connected product bezit, huurt of least. Bij een geleased voertuig is dat doorgaans de lessee die het voertuig daadwerkelijk gebruikt, niet de leasemaatschappij.
Data Act: moet ik data delen met derden, en hoe?
Op verzoek van de gebruiker moet de datahouder data beschikbaar stellen aan een derde naar keuze — in een gangbaar, machineleesbaar formaat en tegen eerlijke (FRAND) voorwaarden. Wat dat betekent en hoe je je erop inricht in transport en logistiek.
Data Act: welke vergoeding mag ik vragen voor het delen van data (FRAND)?
Moet je data delen onder de Data Act? Dan mag je een redelijke vergoeding vragen op basis van je kosten plus een redelijke marge. Voor mkb en non-profit: alleen de directe kosten. Voorwaarden moeten eerlijk en niet-discriminerend (FRAND) zijn.