De meestgemaakte AI Act-fouten en hoe je ze vermijdt
Vastgesteld 2026-06-22 · ≈ 2 min lezen · 
redactie Dirk Baaijen
De grootste AI Act-valkuilen zijn geen exotische edge-cases: verborgen AI over het hoofd zien, je rol verkeerd inschatten, te zwaar of te licht classificeren, transparantie vergeten en compliance als eenmalig project zien.
Kort antwoord: De meestgemaakte AI Act-fouten zijn zelden technisch ingewikkeld. Ze ontstaan door verkeerde aannames: dat je geen AI gebruikt, dat de verplichtingen niet voor jou gelden, of dat compliance een eenmalig afvinkmoment is. Hieronder de vijf die je het vaakst tegenkomt.
Fout 1 — Verborgen AI over het hoofd zien
Veel organisaties denken "wij gebruiken geen AI", terwijl er modellen verwerkt zitten in standaardsoftware, HR-tools, chatbots en marketingplatforms. Wat je niet inventariseert, kun je niet classificeren. Begin altijd met een volledig AI-register, ook van ingekochte functionaliteit.
Fout 2 — Je rol verkeerd inschatten
De AI Act legt verplichtingen op naar rol. Wie denkt "ik ben slechts gebruiker" maar een systeem ingrijpend wijzigt of er zijn eigen naam op zet, wordt aanbieder — met zwaardere plichten. Bepaal je rol bewust per systeem.
Fout 3 — Te zwaar of te licht classificeren
Sommige organisaties behandelen alle AI als hoog risico en lopen vast in overbodige documentatie. Andere onderschatten een toepassing die wél hoog risico is. Beide kosten geld of risico. Onderbouw de risicoklasse per systeem; raadpleeg het overzicht van hoogrisico-verplichtingen.
Fout 4 — Transparantie vergeten
Ook bij beperkt risico geldt een plicht: gebruikers moeten weten dat ze met AI te maken hebben, en bepaalde door AI gegenereerde of gemanipuleerde content moet als zodanig herkenbaar zijn. Dit wordt vaak vergeten omdat het "licht" lijkt, maar het is wel verplicht.
Fout 5 — Compliance als eenmalig project
Een gap-analyse afronden is niet hetzelfde als blijvend conform zijn. Systemen veranderen, modellen worden geüpdatet en de regels treden gefaseerd in werking. Zonder een AI-governance-raamwerk en periodieke herbeoordeling verloopt je naleving stilletjes.
Wat te doen
- Inventariseer álle AI, inclusief verborgen functies in standaardsoftware.
- Bepaal per systeem bewust je rol (aanbieder of gebruiksverantwoordelijke).
- Classificeer proportioneel en onderbouw elke afweging.
- Regel transparantievermeldingen, ook bij beperkt risico.
- Veranker doorlopend toezicht; volg de AI Act-tijdlijn voor deadlines.
- Werk gestructureerd via het AI Act-stappenplan.
De meeste fouten kosten niets om te voorkomen — ze vragen alleen dat je niet op aannames vaart.
Bronnen
- https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj
Verordening (EU) 2024/1689 (AI Act): rolafbakening, risicoclassificatie en transparantieverplichtingen. - https://artificialintelligenceact.eu/article/50/
Artikel 50 AI Act: transparantieverplichtingen, waaronder melding dat gebruikers met AI interacteren.
Lees ook
AI voor strategische personeelsplanning: meestal geen hoog-risico, mits het niet individueel wordt
AI voor strategische personeelsplanning en skills-forecasting op organisatieniveau is meestal geen hoog-risico onder de AI Act. Maar zodra het individuele beslissingen stuurt, kan het kantelen. Datakwaliteit, governance en transparantie blijven cruciaal.
Agentic AI: hoe vallen autonome AI-agenten onder de regels?
Agentic AI — systemen die zelf plannen, tools gebruiken en acties uitvoeren — heeft geen eigen categorie in de AI Act. Toch valt het eronder: via het GPAI-regime, de risicoclassificatie van de toepassing en de transparantie- en toezichtplichten. Open punt: aansprakelijkheid voor autonome acties.
Bestuurlijke AI Act-briefing: sjabloon voor directie en MT
Een beknopt sjabloon om de AI Act en het AI-gebruik op de bestuurstafel te krijgen: wat speelt er, welke risico's en deadlines, welke besluiten zijn nodig, en welke toezichtvragen het bestuur moet stellen. Neem het over voor je eerstvolgende MT/RvC.