AI-regulering in Zwitserland: de aanpak in het kort

Kort antwoord: Zwitserland heeft geen overkoepelende AI-wet. Het land kiest een sectorale aanpak, leunt op bestaand recht zoals de gegevensbeschermingswet, en zet de stap naar bredere regulering via ratificatie van het AI-Verdrag van de Raad van Europa. Een consultatiewetsvoorstel is voorzien tegen eind 2026.

Geen horizontale wet, wel een gerichte aanpak

Anders dan de Europese Unie met haar AI Act kent Zwitserland geen alomvattende, sectoroverstijgende AI-wet. De Bondskanselarij omschrijft de Zwitserse lijn als een sectorale aanpak: regelgeving knoopt aan bij een specifieke sector of een specifiek onderwerp, in plaats van AI als geheel in één kader te vatten. Waar nieuwe regels nodig zijn, moeten die volgens de Bondsraad zo veel mogelijk sectorspecifiek zijn; algemene, sectoroverstijgende regulering blijft beperkt tot voor de grondrechten centrale terreinen, zoals gegevensbescherming.

Dat betekent niet dat AI in Zwitserland ongereguleerd is. Bestaand recht is van toepassing. De herziene federale gegevensbeschermingswet, in werking sinds 1 september 2023, geldt rechtstreeks voor AI-ondersteunde gegevensverwerking; aanbieders en gebruikers moeten doel, werking en databronnen transparant maken waar de wet dat eist.

Het AI-Verdrag van de Raad van Europa als hefboom

De duidelijkste beleidsstap is internationaal verankerd. Op 12 februari 2025 besloot de Bondsraad het Kaderverdrag inzake kunstmatige intelligentie en mensenrechten, democratie en de rechtsstaat van de Raad van Europa te ratificeren en daartoe de noodzakelijke aanpassingen in het Zwitserse recht te treffen. Op 27 maart 2025 ondertekende bondsraadslid Albert Rösti het verdrag namens Zwitserland in Straatsburg. Het verdrag is het juridische anker: de implementatie ervan bepaalt waar Zwitserland zijn wetgeving daadwerkelijk aanpast.

Wat er nu gebeurt — en het tijdpad

Het Federale Departement van Justitie en Politie werkt samen met andere betrokken federale diensten aan een wetsvoorstel dat het AI-Verdrag omzet. Dat voorstel moet, volgens het besluit van de Bondsraad, tegen eind 2026 in consultatie gaan. De aandachtsgebieden die daarbij genoemd worden — transparantie, gegevensbescherming, non-discriminatie en toezicht — laten zien waar de verdragsverplichtingen het zwaarst op de Zwitserse rechtsorde drukken.

Naast bindende regels zet Zwitserland in op niet-wettelijke maatregelen, zoals zelfregulering en richtlijnen, een combinatie die door de betrokken partijen uit politiek, bedrijfsleven, wetenschap en maatschappij breed werd verwelkomd. Parallel loopt verder werk aan AI-regulering in specifieke sectoren, waaronder gezondheidszorg en vervoer.

Wat dit voor organisaties betekent

Voor organisaties die in kaart brengen waar AI-regels gelden, is Zwitserland het tegenovergestelde van een leeg vakje: geen AI Act, maar wel bestaand recht dat nu al bijt, plus een verdragsverplichting die de richting bepaalt. Tot het consultatiewetsvoorstel er ligt, is de gegevensbeschermingswet het meest concrete houvast; daarna zal de Zwitserse aanpak — sectoraal waar het kan, horizontaal alleen waar de grondrechten dat vergen — scherper zichtbaar worden.

Lees ook: Internationale AI-governance. Doe de scan.