Het algoritmeregister: moeten overheden hun AI publiceren?
Vastgesteld 2026-06-20 · ≈ 1 min lezen · 
redactie Dirk Baaijen
Nederlandse overheden publiceren hun algoritmes in het nationale Algoritmeregister (transparantie). Daarnaast verplicht de AI Act registratie van hoog-risico-AI in een EU-databank (art. 49/71), ook voor overheden. Twee registers, één doel: navolgbaarheid.
Kort antwoord: Ja, op twee manieren. Nederlandse overheidsorganisaties publiceren de algoritmes die ze gebruiken in het nationale Algoritmeregister (algoritmes.overheid.nl), als transparantie-instrument richting burgers. Daarnaast verplicht de AI Act registratie van hoog-risico-AI in een EU-databank (art. 49 en 71) — en overheden die zo'n systeem inzetten, registreren ook hún gebruik. Twee registers met deels verschillende doelen, maar dezelfde kern: navolgbaarheid.
Het nationale Algoritmeregister
Het Algoritmeregister is een Nederlands transparantie-instrument: overheden beschrijven er per algoritme wat het doet, welke data het gebruikt, hoe het toezicht is geregeld en wie verantwoordelijk is. Het is gefaseerd verplicht gesteld voor overheidsorganisaties, te beginnen met de meest impactvolle (hoog-risico) toepassingen. Doel: burgers kunnen zien welke algoritmes hen kunnen raken.
De EU-databank onder de AI Act
De AI Act voegt een Europese laag toe. Aanbieders van hoog-risico-AI moeten hun systeem vóór marktintroductie registreren in een EU-databank (art. 49). Voor toepassingen in de publieke sector geldt bovendien dat de gebruiksverantwoordelijke overheid de ingebruikname registreert (art. 71). Zo ontstaat EU-breed zicht op waar hoog-risico-AI wordt ingezet.
Hoe ze samenhangen
Het nationale register dient brede publieke transparantie; de EU-databank dient de toezichthouders en de interne markt. Ze overlappen voor hoog-risico-overheids-AI: registreer je in beide, met consistente informatie. Een goede FRIA levert vaak al de inhoud die je in een registervermelding kwijt moet.
Wat te doen
- Inventariseer welke algoritmes/AI je inzet en classificeer ze (zie AI bij de overheid).
- Publiceer de impactvolle toepassingen in het Algoritmeregister.
- Registreer hoog-risico-AI in de EU-databank (aanbieder én, voor publieke inzet, gebruiksverantwoordelijke).
- Houd de informatie consistent met je FRIA en technische documentatie.
Transparantie is bij overheids-AI geen sluitstuk maar voorwaarde: registreren maakt navolgbaar wat een algoritme doet — en dat is precies waar publiek vertrouwen op steunt.
Bronnen
- https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj
Verordening (EU) 2024/1689 (AI Act): art. 49 en 71 — registratie van hoog-risico-AI in de EU-databank, ook door overheidsinstanties. - https://algoritmes.overheid.nl
Het Nederlandse Algoritmeregister: publieke transparantie over door overheden gebruikte algoritmes.
Lees ook
Het Algoritmeregister voor de overheid
Het Algoritmeregister (algoritmes.overheid.nl) is de centrale, openbare plek waar Nederlandse overheidsorganisaties vrijwillig informatie publiceren over de algoritmen die zij inzetten; registratie in het Nederlandse register is niet wettelijk verplicht, maar overheidsorganisaties die…
Transparantie van overheidsalgoritmes
De AI-verordening (2024/1689) verplicht overheden die hoog-risico AI-systemen inzetten tot registratie in een EU-database, transparante documentatie en kennisgeving aan betrokkenen; Nederland loopt vooruit met een vrijwillig Algoritmeregister dat naar verwachting wettelijk verplicht wordt.
Registratie van hoog-risicosystemen in de EU-databank (artikel 49)
Artikel 49 van de AI Act verplicht aanbieders en bepaalde gebruiksverantwoordelijken om hoog-risicosystemen vóór ingebruikname te registreren in een openbare EU-databank. De registratie maakt zichtbaar welke systemen op de markt zijn en is een voorwaarde voor rechtmatig gebruik.