AI en verzekerbaarheid: dekking van AI-risico's en aansprakelijkheid

Kort antwoord: De AI Act verplicht niet tot verzekering en regelt geen dekking. Of schade door AI is verzekerd, hangt af van de polisvoorwaarden. Tegelijk vergroot de herziene Productaansprakelijkheidsrichtlijn (PLD, Richtlijn (EU) 2024/2853) de aansprakelijkheidsblootstelling, terwijl verzekeraars moeite hebben AI-risico's te modelleren. Het gat tussen blootstelling en dekking is het echte risico.

De AI Act schrijft geen verzekering voor

Anders dan bijvoorbeeld in het wegverkeer kent de AI Act geen algemene verzekeringsplicht. Hij stelt veiligheids- en conformiteitseisen vooraf, maar laat de financiële afwikkeling van schade aan het aansprakelijkheids- en verzekeringsrecht. Conform zijn aan de AI Act zegt dus niets over of je gedekt bent.

Grotere aansprakelijkheidsblootstelling

De herziene PLD vergroot de kans dat een organisatie aansprakelijk is. Software en AI gelden uitdrukkelijk als product, ook updates en zelflerend gedrag kunnen een gebrek opleveren, en de bewijslast voor gedupeerden is verlicht. Zie de uitleg over AI-aansprakelijkheid.

Meer aansprakelijkheid betekent een grotere behoefte aan dekking — precies op het moment dat die dekking lastiger te krijgen is.

Waarom AI-risico moeilijk te verzekeren is

Verzekeren werkt op voorspelbaarheid: een verzekeraar prijst risico op basis van historische schadepatronen. AI ondermijnt dat op drie manieren:

• Ondoorzichtigheid. Bij een black-box-model is de oorzaak van schade moeilijk vast te stellen, en dus moeilijk toe te rekenen.
• Zelflerend gedrag. Een systeem dat na ingebruikname verandert, verandert ook zijn risicoprofiel — buiten het zicht van de polis.
• Correlatie en opschaling. Eén fout in een wijdverspreid model kan tegelijk bij vele gebruikers schade veroorzaken; risico's stapelen in plaats van uit te middelen.

Het gevolg: uitsluitingen voor AI-schade, hogere premies of stillere "silent AI"-blootstelling in bestaande polissen die er niet voor zijn ontworpen.

Het dekkingsgat

Het praktische risico is een gat: de aansprakelijkheid groeit (PLD), maar de polis sluit AI-gedrag uit of dekt het onduidelijk. Veel bedrijfs- en productaansprakelijkheidspolissen zijn opgesteld vóór AI gangbaar werd. Bij agentic AI, waar een systeem zelfstandig handelt, is dat gat het grootst.

Wat te doen

• Lees de polis op AI-uitsluitingen en op "silent AI"-blootstelling in bestaande dekkingen.
• Stem dekking af op de PLD-blootstelling: dekt de polis schade door zelflerend of agentic gedrag?
• Documenteer risicobeheersing (logging, testen, toezicht); dat is straks input voor zowel claims als premiestelling.
• Verdeel risico contractueel met model- en systeemleveranciers, zodat dekking en aansprakelijkheid op elkaar aansluiten.
• Herbeoordeel periodiek: een zelflerend systeem verandert zijn eigen risicoprofiel.

Verzekerbaarheid is geen AI Act-vraag maar een polis- en aansprakelijkheidsvraag. Wie alleen op conformiteit stuurt, ziet het dekkingsgat niet aankomen.