Platformwerk-richtlijn: gevolgen voor bezorgers en last-mile-platforms

Kort antwoord: De Platformwerk-richtlijn (EU) 2024/2831 wil schijnzelfstandigheid bij platformwerk tegengaan en het gebruik van algoritmen door platforms reguleren. Ze voert een wettelijk vermoeden van dienstverband in en stelt eisen aan geautomatiseerde besluitvorming. De richtlijn is een minimumkader; de concrete regels volgen uit nationale omzettingswetgeving, die uiterlijk 2 december 2026 gereed moet zijn.

Wat de richtlijn regelt

De richtlijn is op 11 december 2024 in het Publicatieblad verschenen en in december 2024 in werking getreden (Richtlijn (EU) 2024/2831). Zij heeft twee hoofddoelen. Ten eerste de juiste vaststelling van de arbeidsstatus van personen die via een digitaal platform werken, zodat wie feitelijk als werknemer werkt ook de bijbehorende bescherming krijgt. Ten tweede het reguleren van zogeheten "algoritmisch management": het geautomatiseerd toewijzen, monitoren en beoordelen van werk.

Als richtlijn werkt zij niet rechtstreeks zoals een verordening. Lidstaten moeten de bepalingen omzetten in nationaal recht, met als uiterste datum 2 december 2026 (artikel betreffende omzetting). De richtlijn stelt minimumnormen; lidstaten mogen gunstiger regels voor werkenden behouden of invoeren. De praktische gevolgen voor een bezorger of een last-mile-platform hangen dus af van de nationale wet waarmee het betrokken land de richtlijn implementeert.

Het vermoeden van dienstverband

Het kernmechanisme is een wettelijk vermoeden dat een contractuele relatie tussen een platform en een persoon die via dat platform werkt een arbeidsrelatie is, wanneer er aanwijzingen zijn van zeggenschap en sturing. Dit vermoeden verschuift de bewijslast: niet de werkende, maar het platform moet aantonen dat er geen sprake is van een dienstverband.

De richtlijn schrijft de precieze invulling van het vermoeden niet uniform voor alle lidstaten dwingend op één manier voor; de nationale omzetting bepaalt hoe het in de praktijk wordt toegepast, in lijn met nationaal recht en cao's en met inachtneming van de rechtspraak van het Hof van Justitie. Voor last-mile-platforms betekent dit dat sturingselementen — vaste tarieven, gedragsregels, toezicht op uitvoering, beperkingen op het weigeren of uitbesteden van ritten — relevant kunnen zijn bij de beoordeling van de status. De juiste kwalificatie blijft uiteindelijk een feitelijke beoordeling.

Algoritmisch management en menselijk toezicht

De richtlijn stelt grenzen aan geautomatiseerde monitoring- en besluitvormingssystemen. Platforms mogen bepaalde persoonsgegevens niet verwerken, zoals gegevens over emotionele of psychologische toestand, private gesprekken, of gegevens om de arbeidsstatus van een persoon af te leiden. Er gelden transparantieverplichtingen over welke systemen worden gebruikt en hoe die het werk beïnvloeden.

Belangrijke besluiten — zoals beperking, schorsing of beëindiging van een account of contract — mogen niet uitsluitend op basis van geautomatiseerde systemen worden genomen; de richtlijn vereist menselijk toezicht en de mogelijkheid om een besluit te laten herzien. Deze regels gelden in beginsel voor alle platformwerkers, ongeacht of zij als werknemer of als zelfstandige worden aangemerkt. De richtlijn vult bestaande EU-regels aan, waaronder de Algemene verordening gegevensbescherming. De exacte reikwijdte en handhaving worden vastgelegd in de nationale omzettingswetgeving.

Lees ook: Transport & Logistiek.

Doe de scan.