AI in verzekeringen: acceptatie en premiestelling

Kort antwoord: AI die wordt gebruikt voor risicobeoordeling (acceptatie) en premiestelling bij levens- en ziektekostenverzekeringen is volgens bijlage III van de AI Act hoog-risico. Voor die producten geldt het volledige hoog-risicoregime. AI in andere verzekeringsbranches valt niet automatisch onder bijlage III, maar staat wel onder de AVG, het solidariteits- en gendergelijkheidsrecht en het discriminatieverbod.

Welke verzekeringen vallen onder bijlage III

Bijlage III, punt 5 van de AI Act noemt specifiek AI-systemen die bedoeld zijn voor risicobeoordeling en premiestelling ten aanzien van natuurlijke personen bij levensverzekeringen en ziektekostenverzekeringen. De wetgever koos die twee branches omdat een verkeerde beoordeling daar direct raakt aan gezondheid, levensonderhoud en toegang tot zorg.

Dat betekent niet dat AI in bijvoorbeeld auto- of inboedelverzekeringen onbeperkt is. Het hoog-risicostempel uit bijlage III geldt daar niet automatisch, maar de overige eisen — AVG, transparantie, non-discriminatie — blijven volledig van kracht. Een verzekeraar moet bovendien zelf nagaan of een schijnbaar onschuldige toepassing in de praktijk tóch ingrijpende gevolgen voor mensen heeft; de classificatie volgt de functie, niet de productnaam.

De hoog-risicoverplichtingen in de praktijk

Voor levens- en ziektekosten-AI gelden de eisen uit het overzicht hoog-risicoverplichtingen: een risicobeheersysteem, gevalideerde en representatieve data, technische documentatie, logging, menselijk toezicht en een conformiteitsbeoordeling. De gebruiksverantwoordelijke (de verzekeraar) moet bovendien het systeem volgens de gebruiksaanwijzing inzetten en menselijk toezicht borgen. In de praktijk betekent dit dat een acceptatiemodel niet als black box mag draaien: er moet aantoonbaar zijn vastgelegd op welke gegevens en wegingen een afwijzing of premieopslag berust, en wie binnen de organisatie eindverantwoordelijk is voor de uitkomst.

AVG, bijzondere gegevens en solidariteit

Acceptatie en premiestelling leunen vaak op gezondheidsgegevens, die als bijzondere persoonsgegevens onder de AVG een extra strenge grondslag vereisen. Volledig geautomatiseerde acceptatiebesluiten raken bovendien aan AVG-artikel 22. Daarnaast botst fijnmazige, datagedreven premiedifferentiatie met het solidariteitsbeginsel dat aan verzekeren ten grondslag ligt: hoe persoonlijker de prijs, hoe minder risico wordt gedeeld. De EU-regels over gendergelijkheid in verzekeringspremies blijven gelden, ook als een model geslacht niet expliciet gebruikt maar via proxies alsnog benadert.

Wat te doen

• Bepaal de branche: stel vast of het systeem leven of ziektekosten betreft (dan bijlage III) of een andere branche (dan AVG-route).
• Borg de AVG-grondslag: regel een geldige basis voor gezondheidsgegevens en respecteer artikel 22 bij automatische acceptatie.
• Onderzoek proxies: controleer of variabelen indirect leeftijd, geslacht, afkomst of gezondheid benaderen.
• Bewaak solidariteit: maak beleidskeuzes expliciet over hoe ver premiedifferentiatie mag gaan.
• Documenteer en sluit aan op je AI-governanceraamwerk.

AI maakt acceptatie sneller en preciezer, maar bij leven en ziektekosten is dat precies de reden voor het zwaarste regime. Verwar branche-uitzonderingen niet met een vrijbrief.