ICS2-house filing: wie de ENS op house-niveau indient en wie aansprakelijk is

Goederen die het douanegebied van de Unie worden binnengebracht, moeten worden gedekt door een summiere aangifte bij binnenbrengen, die bij het douanekantoor van eerste binnenkomst wordt ingediend voordat de goederen aankomen (artikel 127, leden 1 en 3, DWU). De standaardaangever is de vervoerder; de aangifte kan in plaats daarvan worden ingediend door de importeur, de geadresseerde, een andere persoon in wiens naam of voor wiens rekening de vervoerder handelt, of door eenieder die de goederen bij binnenkomst kan aanbrengen (artikel 127, lid 4). Wie als 'carrier' geldt, is van belang bij operaties met gedeelde capaciteit: bij een vessel-sharing- of andere contractuele regeling is de vervoerder de persoon die de overeenkomst sluit en een cognossement of luchtvrachtbrief afgeeft voor het feitelijke vervoer de Unie binnen (artikel 5, punt 40) — bij slotcharterconstructies rust de ENS-verplichting daarom waarschijnlijk bij de contracterende vervoerder en niet bij de scheepsexploitant. De juridische grondslag voor house filing is artikel 127, lid 6: wanneer niet alle gegevens die nodig zijn voor de veiligheidsrisicoanalyse kunnen worden verkregen van de partijen op vervoerdersniveau, kan van andere personen die over die gegevens en over de passende rechten om ze te verstrekken beschikken, worden verlangd dat zij ze indienen. ICS2 — het elektronische systeem dat bij artikel 182 van Uitvoeringsverordening (EU) 2015/2447 voor de ENS is aangewezen en dat in het werkprogramma is opgenomen als het project 'UCC Import Control System 2 (ICS2)' — geeft hieraan uitvoering via meervoudige indiening: artikel 183 staat toe dat de ENS wordt verstrekt als een of meer gegevensverzamelingen die door verschillende personen worden ingediend.

De gedelegeerde regels bepalen wanneer een partij op house-niveau indiener wordt, en de trigger is altijd dezelfde: gegevens niet delen. In het luchtvervoer moet een afgever van een (house) luchtvrachtbrief die de vereiste ENS-gegevens niet ter beschikking stelt van de contractpartner die aan hem een luchtvrachtbrief heeft afgegeven, of van een co-loadingpartner, die gegevens rechtstreeks verstrekken aan het douanekantoor van eerste binnenkomst (artikel 113, lid 1, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/2446), van toepassing sinds de datum van ICS2 Release 2. Hetzelfde mechanisme geldt in het zee- en binnenvaartvervoer voor afgevers van (house) cognossementen (artikel 112, lid 1) en in het spoorvervoer voor afgevers van vrachtbrieven (artikel 112a, lid 1), stapsgewijs geactiveerd onder Release 3: indieners op house-niveau in het zee- en binnenvaartverkeer vanaf 4 december 2024, het spoor vanaf 1 april 2025. De verplichting kan tot onder in de contractketen reiken: een geadresseerde die in het laagste cognossement of de laagste vrachtbrief is vermeld — een document zonder onderliggende documenten — en die de gegevens achterhoudt voor de afgever daarvan, moet ze zelf aan de douane verstrekken, wat relevant is wanneer een geadresseerde koper- of transactiegegevens liever niet prijsgeeft aan een expediteur. Voor postaanbieders en expresvervoerders gelden eigen regels voor rechtstreekse indiening — voor postzendingen en voor door de lucht vervoerde expreszendingen (artikel 113a, leden 2–4). Voor het wegvervoer bevat de verordening geen bepaling over house filing: de ENS-plicht blijft geconsolideerd bij de vervoerder, behoudens alleen de algemene alternatieven van artikel 127, lid 4. Een expediteur die housedocumenten afgeeft, is daarom waarschijnlijk alleen een verplichte ICS2-indiener indien en zolang hij de volledige vereiste gegevensverzameling niet doorgeeft aan de partij boven hem.

Meervoudige indiening splitst de verantwoordelijkheid langs dezelfde lijnen als de gegevens. Artikel 113a, lid 1, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/2446 bepaalt dat elke persoon die ENS-gegevens indient, verantwoordelijk is voor de gegevens die hij heeft ingediend, overeenkomstig artikel 15, lid 2, onder a) en b), DWU: de juistheid en volledigheid van de verstrekte informatie en de authenticiteit, juistheid en geldigheid van elk bewijsstuk. Een vervoerder die gegevens op masterniveau indient, neemt daarmee niet de verantwoordelijkheid over voor de house-gegevensverzameling van een expediteur, en omgekeerd. De systeemarchitectuur maakt deze splitsing traceerbaar: de douane registreert elke indiening afzonderlijk en geeft per gegevensverzameling een MRN terug (artikel 185 van Uitvoeringsverordening (EU) 2015/2447), en zowel de vervoerder als elke afgever van een vervoersdocument moet in zijn eigen ENS-gegevens elke contractpartner vermelden die de vereiste gegevens niet heeft aangeleverd (artikel 184) — de autoriteiten kunnen dus precies zien welke partij welke gegevensverzameling moet aanleveren. Afgevers van housedocumenten moeten op hun beurt hun bovenliggende contractpartner ervan in kennis stellen dat een dergelijk document is afgegeven. De sancties bij niet-naleving zijn niet geharmoniseerd: elke lidstaat moet voorzien in doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties voor niet-naleving van de douanewetgeving (artikel 42, lid 1, DWU), zodat het risico bij een ontbrekende of te late house-gegevensverzameling waarschijnlijk afhangt van de lidstaat van eerste binnenkomst.

Wie op house-niveau indient, werkt volgens de ENS-klok van de vervoerswijze, vastgelegd in de artikelen 105 tot en met 110 van Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/2446. Voor gecontaineriseerde zeevracht moeten de gegevens uiterlijk 24 uur worden verstrekt voordat de goederen worden geladen op het schip dat ze de Unie binnenbrengt — de gegevensketen moet dus sluiten vóór het laden in de haven van vertrek, niet vóór aankomst in de EU. Bulk- en stukgoed: uiterlijk vier uur vóór aankomst. Aangewezen shortseaverkeer (Groenland, de Faeröer, IJsland, havens aan de Oostzee, de Noordzee, de Zwarte Zee en de Middellandse Zee, alle havens van Marokko, en havens van Groot-Brittannië, de Kanaaleilanden en het eiland Man — Noord-Ierland uitgezonderd): twee uur vóór aankomst. In het luchtvervoer moet de volledige ENS zo snel mogelijk worden ingediend — uiterlijk bij het feitelijke vertrek voor vluchten van minder dan vier uur, en anders vier uur vóór aankomst op de eerste EU-luchthaven — en daarnaast moet ten minste de minimumgegevensset worden ingediend voordat de goederen in het luchtvaartuig worden geladen (artikel 106, leden 1–2a). Voor het spoor geldt twee uur vóór aankomst, teruggebracht tot één uur wanneer de reis vanaf het laatste vormingsstation in een derde land minder dan twee uur duurt; voor de weg één uur vóór aankomst en voor de binnenwateren twee uur. Bij gecombineerd vervoer geldt de termijn van het actieve vervoermiddel (artikel 110) — een oplegger die op een veerboot wordt vervoerd, valt daarom waarschijnlijk onder de maritieme termijnen en niet onder de wegtermijn.

De bepalingen over house filing treden in werking via het elektronische programma van het DWU en de bijbehorende operationele uitrolvensters. Release 1 (uitrolvenster 15 maart 2021 – 1 oktober 2021) introduceerde de minimale gegevensverzameling vóór het laden voor postaanbieders en expresvervoerders in het luchtvervoer. Release 2 (1 maart 2023 – 2 oktober 2023) bracht het volledige ENS-regime voor alle goederen in het luchtverkeer en activeerde daarmee house filing voor luchtvrachtbrieven. In de operationele uitrol van Release 3 door de Commissie sloten zeevaart- en binnenvaartvervoerders aan vanaf 3 juni 2024, indieners op house-niveau in het zee- en binnenvaartverkeer vanaf 4 december 2024, en weg- en spoorvervoerders vanaf 1 april 2025 (met uitrolvensters die respectievelijk eindigden op 4 december 2024, 1 april 2025 en 1 september 2025) — de house-filingverplichting voor het spoor gaat dus pas gelden vanaf de weg-en-spoorstap, niet vanaf het begin van Release 3. Marktdeelnemers dienen in via de geharmoniseerde EU-handelaarsinterface die door de Commissie en de lidstaten is ontworpen (artikel 182, lid 1a, van Uitvoeringsverordening (EU) 2015/2447). Omdat de aansluiting binnen elke stap verloopt via uitrolvensters die de nationale douaneautoriteiten toekennen, doet een marktdeelnemer die nog niet is aangesloten er verstandig aan zijn actuele venster en verplichtingen te verifiëren bij de nationale douaneadministratie van de lidstaat waar zijn EORI-nummer is geregistreerd, voordat hij ervan uitgaat dat een overgangsregeling nog geldt.

Ontvang een e-mail zodra hier iets verandert. Geen account nodig; bevestigen per e-mail (double opt-in).